Wat neem je mee op een meerdaagse sneeuwschoentocht?

Een paar dagen op sneeuwschoenen van hut naar hut is een van de rustigste manieren om de bergen te beleven. Geen liften die je om de oren zoeven, geen drukte, alleen het geknerp van sneeuw onder je voeten en een warme hut aan het eind van de dag. De basis van je rugzak lijkt sterk op die van een zomertocht. In deze blog focussen we op wat de winter anders maakt.

Heb je de zomerversie nog niet gelezen? In Wat neem je mee op een huttentocht? vind je alles over de rugzak, de lakenzak, blarenpleisters en cash voor de hut. Dat blijft allemaal geldig. Hieronder komt alles wat de sneeuw daaraan toevoegt.

Sneeuwschoenen en stokken

Sneeuwschoenen verdelen je gewicht over een groter oppervlak, zodat je niet tot je knieën wegzakt in verse sneeuw. Moderne modellen hebben een binding die je gewoon over je bergschoen klikt, tanden onderaan voor grip op hardere sneeuw, en een klimhulp: een beugeltje onder je hiel dat je omhoog klapt als het steil wordt. Dat laatste voelt een beetje als op je tenen lopen zonder dat je kuiten protesteren, en je zal er bergop snel fan van worden.

Wandelstokken zijn in de winter nog net iets belangrijker dan in de zomer. Ze geven je evenwicht als de sneeuw ongelijk is en helpen bij het opstaan als je toch eens gaat zitten waar je dat niet van plan was. Belangrijk detail: gebruik grote sneeuwschotels onderaan je stokken. De kleine zomerschotels prikken zo diep weg in poedersneeuw dat je er weinig aan hebt. Bij veel stokken kan je de schotels eenvoudig wisselen.

Schoenen en gamaschen

Je hebt geen speciale winterlaarzen nodig. Een stevige, waterdichte bergschoen met een stugge zool en een hoge schacht werkt prima onder een sneeuwschoen. Lichte trailrunners of soepele wandelschoenen worden snel nat en koud, en de binding van de sneeuwschoen drukt er onaangenaam in.

Gamaschen, of gaiters, zijn een soort beenkappen die over je schoen en onderbeen sluiten. Ze houden de sneeuw buiten je schoen en je broekspijp droog. Wie ooit een middag met een sok vol gesmolten sneeuw heeft rondgelopen, weet hoe weinig glamoureus dat is. Sommige winterbroeken hebben een ingebouwde sneeuwmanchet aan de binnenkant van de pijp. Die doet hetzelfde werk.

Neem ook een extra paar warme sokken mee, liefst wol. Een droog paar voor ’s avonds in de hut voelt na een dag in de sneeuw als pure luxe.

Kleding: zelfde lagen, andere dikte

Het laagjessysteem uit de zomer blijft de basis, maar alles schuift een tandje op. Als basislaag werkt merinowol erg goed: warm, ook als het een beetje vochtig wordt, en het blijft langer fris dan synthetisch. Daarover een warme fleece of een lichte synthetische isolatielaag, en als buitenste laag een wind- en waterdichte jas.

Het grootste verschil met zomer is wat je doet als je stilstaat. Sneeuwschoenwandelen is verrassend intensief: bergop krijg je het snel warm, en dan loop je soms gewoon in je basislaag met de mouwen opgestroopt. Zodra je pauzeert, koel je even snel weer af. Daarom neem ik altijd een dikke, warme jas mee die ik alleen aantrek bij stops. Een donsjas of een synthetische variant, liefst eentje die je makkelijk over al je andere lagen trekt. Ik noem hem de pauzejas, en het is het kledingstuk waar je in de winter het meest blij mee zal zijn.

Een kleine tip uit de praktijk: vertrek ’s ochtends met het gevoel dat het net iets te fris is. Na tien minuten bergop ben je warm, en dan hoef je niet meteen te stoppen om lagen uit te trekken.

Handen en hoofd

Handen hebben het in de winter het moeilijkst. Je gebruikt ze constant: stokken vasthouden, rits open, foto nemen, binding vastklikken. Daarom werkt een combinatie het best. Dunne handschoenen voor tijdens het wandelen, en daarnaast een paar dikke, warme wanten voor pauzes of als de wind aantrekt. In wanten zitten je vingers samen, en dat maakt ze een stuk warmer dan gewone handschoenen. Een reservepaar dunne handschoenen in je rugzak is handig, want natte handschoenen drogen onderweg niet meer.

Voor je hoofd volstaat een warme muts en een buff. De buff zet je over je neus en mond bij koude wind, en hij kan ook als dunne muts of hoofdband dienen als het warm wordt.

De zon: sterker dan je denkt

Het voelt misschien vreemd als het vriest, maar zonnebescherming is in de winter minstens zo belangrijk als in de zomer. Verse sneeuw weerkaatst tot zo’n 80% van het uv-licht, waardoor je ook van onderen verbrandt: onder je kin, je neus, je oren. Een zonnecrème met hoge factor en een lippenbalsem met uv-filter zijn dus geen overbodige luxe.

Een goede zonnebril is minstens zo belangrijk. Kies voor categorie 3 of 4, liefst met zijkanten die het licht tegenhouden. Een skibril kan als reserve dienen bij sneeuwval of veel wind.

Lawinemateriaal: wat is dat precies?

In de winter hoort er bij elke tocht in de bergen een lawineset. Die bestaat uit drie delen. Een lawinepieper, ook LVS genoemd, is een klein apparaatje dat je onder je jas draagt en dat een signaal uitzendt. Een sonde is een lange, opvouwbare stok om in de sneeuw te prikken. En een schep is, nu ja, een schep, alleen lichter en opvouwbaar.

Klinkt dat spannend? Dat hoeft niet. De routes op een begeleide sneeuwschoentocht zijn gekozen in rustig, weinig steil terrein, en ik volg het lawinebericht elke dag op. Past de situatie niet, dan passen we de route aan. Het materiaal hoort er gewoon bij, zoals een gordel in de auto. Op de eerste dag leg ik uit hoe alles werkt, en wie wil, kan het zelf eens uitproberen. Daar steek je trouwens best wat interessants van op.

Op de hut in de winter

Winterhutten zijn kleiner en rustiger dan in de zomer, en dat maakt ze extra gezellig. Wat je meeneemt verschilt weinig van een zomertocht: de lakenzak blijft verplicht, en cash komt nog altijd van pas. Een paar dingen zijn wel handig om extra in te pakken.

Een droge set kleren voor ’s avonds, bijvoorbeeld een lichte broek, een droog shirt en die extra sokken, maakt een groot verschil na een dag in de sneeuw. De meeste hutten hebben een droogruimte waar je natte handschoenen, mutsen en schoenen kan laten drogen. Huttenslippers staan er vaak klaar, maar wie graag eigen lichte sloffen heeft, kan die zeker meenemen.

Batterijen hebben het moeilijk in de kou. Je telefoon kan bij vriestemperaturen sneller leeg lopen dan je gewend bent. Bewaar hem overdag in een binnenzak dicht bij je lichaam, en neem een kleine powerbank mee. Een hoofdlamp heb je in de winter ook vaker nodig: het wordt vroeger donker, en het pad van de hut naar het toilet is niet altijd verlicht.